استفاده از روغن موتور تقلبی میتواند موجب افزایش اصطکاک، تشکیل رسوب، بالا رفتن دمای موتور، کاهش فشار روغن و آسیبدیدن قطعات داخلی شود. بااینحال، تشخیص روغن موتور اصل همیشه از روی رنگ، بو یا ظاهر آن امکانپذیر نیست؛ زیرا بعضی محصولات تقلبی در بستهبندیهای بسیار شبیه به نمونه اصلی یا حتی در ظروف مصرفشده اصلی عرضه میشوند. برای تشخیص مطمئنتر باید محل خرید، بستهبندی، اطلاعات تولید و وضعیت فیزیکی محصول را همزمان بررسی کرد.
۱. روغن موتور را از فروشنده معتبر بخرید
مطمئنترین راه کاهش احتمال خرید روغن تقلبی، تهیه محصول از نمایندگی رسمی، فروشگاه معتبر، تعویضروغنی شناختهشده یا فروشندهای است که فاکتور معتبر ارائه میکند. خرید از فروشندگان ناشناس، بازارهای غیررسمی یا آگهیهایی با قیمت غیرعادی، ریسک دریافت محصول تقلبی یا تاریخگذشته را افزایش میدهد.
نام فروشنده، تاریخ خرید، نام دقیق محصول، گرید روغن و تعداد خریداریشده باید در فاکتور ثبت شود. نگهداری فاکتور در صورت مشاهده مشکل، پیگیری از فروشنده یا تولیدکننده را آسانتر میکند.
۲. کیفیت ظرف و برچسب را بررسی کنید
ظرف روغن موتور اصل معمولاً قالبگیری یکنواخت، سطح منظم و درپوش متناسب با طراحی محصول دارد. وجود پلیسه زیاد، فرورفتگی غیرطبیعی، اختلاف رنگ بین ظرف و درپوش، آثار چسب، خراش اطراف دهانه یا کیفیت پایین چاپ میتواند نشانهای برای بررسی بیشتر باشد.
- نام برند و محصول باید بدون غلط املایی نوشته شده باشد.
- رنگها، لوگو، خطوط و محل قرارگیری نوشتهها باید منظم باشند.
- برچسب نباید کج، دوباره چسباندهشده یا دارای حباب غیرعادی باشد.
- گرید SAE و سطح کیفی API یا ACEA باید واضح و قابل خواندن باشد.
- حجم محصول، کشور سازنده و اطلاعات تماس تولیدکننده باید مشخص باشد.
البته کیفیت مناسب بستهبندی بهتنهایی اصالت محصول را ثابت نمیکند. بعضی متقلبان از ظروف اصلی استفادهشده استفاده میکنند؛ بنابراین سایر نشانهها نیز باید بررسی شوند.
۳. درپوش، حلقه ایمنی و پلمب را کنترل کنید
پیش از خرید، درپوش و حلقه ایمنی زیر آن را بررسی کنید. حلقه نباید شکسته، جداشده یا دارای آثار بازشدن باشد. در محصولاتی که زیر درپوش دارای فویل یا پلمب داخلی هستند، پلمب باید کاملاً سالم و یکنواخت باشد. آثار حرارت، چسبکاری، سوراخشدگی یا قرارگیری نامنظم پلمب میتواند احتمال بازشدن قبلی ظرف را مطرح کند.
نوع پلمب در برندها و بستهبندیهای مختلف یکسان نیست. برای مقایسه بهتر میتوان بستهبندی مشکوک را با نمونهای که مستقیماً از نمایندگی رسمی تهیه شده است مقایسه کرد.
۴. شماره بچ، تاریخ تولید و کد محصول را بررسی کنید
روغن موتور معتبر باید دارای اطلاعات قابل ردیابی مانند شماره بچ یا سری ساخت، تاریخ تولید و در صورت لزوم تاریخ انقضا باشد. این اطلاعات معمولاً با چاپ صنعتی، لیزر یا جوهرافشان روی ظرف ثبت میشوند و نباید بهسادگی پاک شوند.
- شماره بچ روی ظرف و کارتن مادر باید با یکدیگر هماهنگ باشد.
- تاریخ تولید نباید مخدوش، دوباره چاپشده یا غیرمنطقی باشد.
- کد محصول باید با گرید و حجم درجشده روی برچسب مطابقت داشته باشد.
- در محصولات وارداتی، اطلاعات واردکننده و برچسب قانونی باید بررسی شود.
۵. بارکد و QR Code را تنها معیار تشخیص ندانید
اسکن بارکد میتواند اطلاعات محصول را نمایش دهد، اما وجود بارکد صحیح بهتنهایی اصالت روغن را تضمین نمیکند؛ زیرا بارکد یک محصول اصلی قابل کپیکردن است. اگر تولیدکننده سامانه رسمی استعلام اصالت، شماره پیامک یا QR Code اختصاصی دارد، بررسی باید فقط از طریق نشانی رسمی همان شرکت انجام شود.
در صورت هدایت QR Code به یک سایت ناشناس، آدرس دامنه را با وبسایت رسمی تولیدکننده مقایسه کنید و اطلاعات شخصی خود را در صفحات مشکوک وارد نکنید.
۶. به قیمت غیرعادی پایین مشکوک شوید
قیمت پایین همیشه به معنی تقلبیبودن نیست؛ ممکن است محصول در جشنواره فروش قرار داشته باشد یا فروشنده موجودی قدیمی خود را عرضه کند. بااینحال، اختلاف قیمت زیاد با نمایندگیها و فروشگاههای معتبر باید بررسی شود. هزینه روغن پایه، مواد افزودنی، بستهبندی و توزیع باعث میشود فروش محصول اصل با قیمتی بسیار پایینتر از نرخ معمول، منطقی نباشد.
۷. رنگ و بوی روغن معیار قطعی نیست
روغنهای موتور با توجه به نوع روغن پایه و مواد افزودنی میتوانند رنگ و بوی متفاوتی داشته باشند. تیرهتر یا روشنتر بودن روغن لزوماً نشاندهنده کیفیت پایین یا تقلبیبودن آن نیست. حتی محصولات اصل یک برند ممکن است در سریهای تولید مختلف، تفاوت جزئی در رنگ داشته باشند.
وجود ذرات معلق، رسوب غیرعادی، دو فاز شدن، آب، کف پایدار یا بوی بسیار غیرمعمول میتواند نشانه نامناسببودن محصول باشد؛ اما تأیید نهایی فقط با بررسی آزمایشگاهی و مقایسه با مشخصات رسمی محصول امکانپذیر است.
۸. غلظت روغن را با روشهای غیرعلمی قضاوت نکنید
لمس روغن با انگشت، کشیدن آن بین دو سطح یا مشاهده سرعت جاریشدن در دمای نامشخص، روش دقیقی برای تعیین گرید یا اصالت نیست. گرانروی روغن به دما وابسته است و باید با تجهیزات استاندارد در دماهای مشخص، معمولاً ۴۰ و ۱۰۰ درجه سانتیگراد، اندازهگیری شود.
۹. نشانههای احتمالی پس از استفاده را جدی بگیرید
اگر پس از تعویض روغن، عملکرد موتور به شکل غیرعادی تغییر کرد، موضوع را جدی بگیرید. موارد زیر ممکن است با روغن نامناسب، تقلبی یا اشتباه مرتبط باشند، هرچند میتوانند دلایل فنی دیگری نیز داشته باشند:
- افزایش غیرعادی صدای موتور یا صدای قطعات در زمان استارت سرد
- روشنشدن چراغ فشار روغن یا کاهش فشار روغن
- افزایش دمای موتور بدون علت مشخص
- کاهش غیرعادی سطح روغن یا افزایش مصرف روغن
- تشکیل لجن، کف یا رسوبات غیرمعمول
- بوی سوختگی شدید یا تغییر سریع و غیرعادی وضعیت روغن
۱۰. آزمایشگاه مطمئنترین روش بررسی است
در خریدهای عمده، صنعتی یا مواردی که خسارت احتمالی بالاست، نمونه روغن باید در آزمایشگاه معتبر بررسی شود. آزمایشهایی مانند گرانروی سینماتیکی در ۴۰ و ۱۰۰ درجه، شاخص گرانروی، نقطه اشتعال، نقطه ریزش، چگالی، عدد بازی کل و آنالیز عناصر افزودنی میتوانند برای مقایسه با برگه مشخصات فنی محصول استفاده شوند.
نتیجه آزمایش زمانی قابل اتکاتر است که نمونهبرداری بهدرستی انجام شده و مشخصات بهدستآمده با TDS رسمی همان محصول و همان گرید مقایسه شود.
در صورت مشکوکبودن روغن چه کار کنیم؟
- از مصرف یا فروش باقیمانده محصول خودداری کنید.
- ظرف، درپوش، فاکتور و شماره بچ را نگه دارید.
- از بستهبندی و محل خرید عکس تهیه کنید.
- موضوع را با فروشنده و واحد کنترل کیفیت تولیدکننده مطرح کنید.
- در صورت استفاده در موتور، برای تعویض روغن و فیلتر با متخصص مشورت کنید.
- برای خریدهای عمده، نمونه را به آزمایشگاه معتبر ارسال کنید.
جمعبندی
هیچ نشانه ظاهری بهتنهایی نمیتواند اصالت روغن موتور را ثابت کند. بهترین روش، خرید از فروشنده معتبر، دریافت فاکتور، بررسی پلمب و اطلاعات تولید، استفاده از سامانه رسمی استعلام و توجه به قیمت منطقی است. در موارد مشکوک، بررسی آزمایشگاهی و استعلام مستقیم از تولیدکننده مطمئنترین راه تصمیمگیری خواهد بود.